محمد حسين بن مهدى فراهانى
288
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
عصر ناصرى است . محمود خان نزديك به نه سال حكومت گيلان داشت . 32 ر 19 - محمد قاسم خان والى پسر دوست على خان معير الممالك ، با لقب والى براى مدت هفت سال و اندى به حكومت گيلان فرستاده شد . 33 ر 2 - حاجى سليمان خان قاجار قوانلو اعتضاد الدوله ، پسر دائى آقا محمد خان قاجار و از امراى بزرگ و سرشناس قاجار بود . سليمان خان حدود هفت سال حكومت گيلان داشت . 33 ر 9 - قلعهء سميران قديمىترين اطلاع از دژ شميران مطالبى است كه ياقوت به نقل از مسعر بن المهلهل در « معجم البلدان » آورده « قلعهء مستحكمى است كه بر كنار يكى از رودخانههاى ولايت طارم بنا شده است » . ناصر خسرو در 438 ه . ق . مىنويسد « قلعهاى بلند بنيادش بر سنگ خاره نهاده است ، و سه ديوار برگرد او كشيده و كاريزى به ميان قلعه فرو بريده تا كنار رودخانه كه از آنجا آب برآورند و به قلعه برند و . . . » ياقوت در جاى ديگر مىنويسد كه اين قلعه به دست خداوند الموت خراب شد ، در حالى كه شميران يكى از دژهاى متصرفى اسماعيليه بوده است ! ؟ ( سفرنامهء ناصر خسرو ، برلين 1340 ه . ق . ، ص 7 و ياقوت ، معجم البلدان ، ج 3 ، ص 148 و دكتر منوچهر ستوده ، قلاع اسماعيليه ، تهران 1345 ، ص 47 به بعد ) . 33 ر 10 - جبال طارم رشته كوههايى است در شمال غربى قزوين و جنوب منجيل ( مسعود كيهان ، جغرافياى مفصل ايران ، ج 2 ، ص 373 ) . 35 ر 8 - كهدم كه امروز با ضم دال تلفظ مىشود و كهدمات جمع مىبندند ، در زمان عبد الفتاح فومنى مؤلف تاريخ گيلان به فتح دال تلفظ مىشده است زيرا اين مؤلف در ذكر حال كامران ميرزا ، اين كلمه را با محكم و عدم و ستم و ديدم و قسم قافيه آورده است ( عبد الفتاح فومنى ، تاريخ گيلان ، منوچهر ستوده ، تهران ، ص 88 ) . 35 ر 23 - اكبر خان معروف به بيگلربيگى ، از اعيان متنفذ و ملاكين بزرگ گيلان